Het orgel en de concertpiano van de Dorpskerk

Laatste Nieuws over de orgelrenovatie

Renovatie Dorpskerkorgel
De Orgeladviescommissie Dorpskerk (OACD) heeft de analyse van de drie offertes afgerond. Twee van de drie orgelbouwers hebben de uitnodiging aangenomen om hun offerte mondeling toe te lichten. De OACD heeft de twee in afzonderlijke gesprekken bestookt met tal van vragen over de wijze waarop zij de bestaande problemen van het Dorpskerkorgel denken te gaan oplossen. De derde orgelbouwer heeft de vragen schriftelijk beantwoord. Binnenkort zal de OACD een aanbeveling doen aan het CvK van de Hervormde Gemeente Barendrecht (de opdrachtgever) en aan het Bestuur van de Stichting Vrienden van de Dorpskerk (de externe financier) over de opdracht tot uitvoering van de geplande renovatie. Hiermee krijgt het tweede jubileumgeschenk van de Stichting Vrienden van de Dorpskerk langzaam maar zeker gestalte. Het eerste jubileumgeschenk was destijds een zeer grote bijdrage in de aanschaf van de concertpiano.

Twee OACD-leden met een van
de gehavende orgelpijpen.

De geschiedenis van het Dorpskerkorgel

Het eerste orgel

Tot 1912 bezat de Dorpskerk geen orgel! 
De gemeentezang werd geleid door een voorzanger.
In 1900 leverde een eerste inzamelingsactie slechts 1451 gulden op, veel te weinig voor een nieuw orgel. De situatie veranderde in 1911 toen een deel van het kerkhof rond de kerk aan de Gemeente Barendrecht werd verkocht (voor 6000 gulden). Toen kon er opdracht worden gegeven voor de bouw van een nieuw orgel aan de Rotterdamse orgelbouwer Gebr. Jan en Gerrit van der Kley. De balustrade is ontworpen door de Rotterdamse architect P.A. Weeldenburg. Het orgel werd op 1 februari 1912 in gebruik genomen.
De bouwkosten van dat orgel bedroegen 3700 gulden, de toevoeging van een trompetregister voor 250 gulden kwam tot stand dankzij een gift van een gemeentelid.
De firma Van der Kley had eerder een soortgelijk orgel gebouwd voor de Dorpskerk van Hoogvliet. 

Nevenstaande historische foto is welwillend ter beschikking gesteld door de heer André van Dijk uit Veenendaal.

Het oude Van der Kley-orgel

Het huidige orgel >>>  Luister naar het orgel

Na 14 jaar (!) discussie over de kwaliteit van het Van der Kley-orgel werd in 1989 besloten tot een ingrijpende aanpassing van het orgel. Het Van der Kley-orgel werd uit de orgelkas verwijderd, in de plaats ervan kwam een door orgelbouwer Frans Vermeulen te Weert vervaardigd nieuw instrument met 24 registers. De nieuwe samenstelling werd als volgt:

• De grote frontpijpen en de houten pijpen van het register Subbas 16' van het Van der Kley-orgel zijn behouden gebleven.
• Zeven registers van orgelbouwer Flaes (1879, afkomstig van de Hersteld Lutherse Kerk van Medemblik), zij vormen de ruggengraat van het Hoofdwerk .
• Elf registers van orgelbouwer Vollebregt (1863, afkomstig van de voormalige Rooms-katholieke kerk van Gorinchem) op het tweede klavier en het pedaal, alsmede in de registers Mixtuur en Cornet van het Hoofdwerk.
• Vier tongwerken, zijn in 1989 nieuw gemaakt bij orgelbouwer Laukhuff (Duitsland).
• Eén register (de Unda Maris 8' van de Franse orgelbouwer Cavaillé-Coll uit 1875), was afkomstig uit het Concertgebouw van Haarlem. Bij de restauratie van dat orgel is dit historische register in 2004, na 10 jaar geklonken te hebben in Barendrecht, weer teruggegaan naar het Cavaillé-Coll orgel in Haarlem. Het register Unda Maris is vervangen door het register Aeoline 8'  van de orgelbouwer H.W. Flentrop, (1920, afkomstig van de Hervormde kerk te Dirkshorn NH).

Al met al heeft de Dorpskerk een orgel van allure gekregen met een middennegentiende-eeuws klankbeeld.

De oorspronkelijke orgelkas werd grondig gerestaureerd en de windvoorziening en de speeltafel werden vernieuwd. Op 11 december 1994 werd het instrument feestelijk in gebruik genomen.
Met regelmaat worden er in de Dorpskerk concerten voor orgel en andere instrumenten  georganiseerd.
Sinds 1982 is Hans van Gelder als de vaste kerkmusicus verbonden aan de Dorpskerk. 

Het orgelklaviatuur

Het nieuwe orgel

Het orgelinterieur

Een jubileumgeschenk: renovatie van Dorpskerkorgel
De Dorpskerk heeft sinds 1912 een orgel. In de vier eeuwen daarvoor werd de gemeentezang (be)geleid door een voorzanger. In 2012 wordt het 500-jarig bestaan van de Dorpskerk gevierd, dat wordt als bekend verondersteld. Maar dat er in 2012 ook gevierd kan worden dat er 100 jaar een orgel staat in de Dorpskerk, zal niet iedereen weten.
De oplettende lezer zal opmerken dat het Dorpskerkorgel in haar huidige vorm tot stand is gekomen in 1994. Dat is correct, maar de orgelkas en het houten pijpwerk behoren nog tot het oorspronkelijke Van der Kley-orgel uit 1912. Bij de ombouw van het orgel in de negentiger jaren is er naar gestreefd om het instrument een meer historische uitstraling te geven. Daarbij is de keuze gemaakt om de orgelkas nagenoeg geheel te handhaven en al het pijpwerk eruit te halen en vervolgens zoveel mogelijk historisch pijpwerk in te bouwen. Die keuze heeft geleid tot het huidige Dorpskerkorgel. Deze ombouw is destijds tot stand gekomen dankzij de inzet van veel vrijwilligers en een grote spaarzin van met name de Dorpskerkgemeente. Met veel waardering kan worden teruggezien op een project dat ook het ’samen gemeente zijn’ op een enthousiaste manier gestalte gaf.
Hoewel het ombouwproject van de negentiger jaren een instrument met veel mogelijkheden en een grote variëteit aan klankkleuren heeft opgeleverd, waren er al tijdens de realisering van het project punten van discussie. Het in de basis prachtige orgel kan op enkele belangrijke punten nog aanzienlijk worden verbeterd. Met name de mechanische constructie van het orgel en de keuze voor het inbouwen van registers van verschillende herkomst, zijn de afgelopen jaren meerdere malen aan de orde gesteld bij het College van Kerkrentmeesters. Omdat dit College gezien de ontwikkelingen in Hervormd Barendrecht andere prioriteiten moest stellen, kon een wens tot een verdere verbetering van het orgel niet worden gehonoreerd.
De Stichting Vrienden van de Dorpskerk heeft in de afgelopen jaren geoormerkte schenkingen ontvangen om de verbetering van het Dorpskerkorgel volledig extern te financieren. Daarom is er recent weer serieus gekeken naar de mogelijkheid om de gewenste aanpassingen door te voeren. In dat licht is er in 2010 binnen de Dorpskerkgemeente een Orgeladviescommissie gevormd. Deze commissie heeft aan de landelijke Commissie Orgelzaken van de Protestantse Kerk in Nederland (COZ) gevraagd om een advies uit te brengen over de status van het Dorpskerkorgel. Als adviseur namens de COZ is de heer Cees van der Poel benoemd als orgeladviseur voor het renovatieproect. Hij heeft eerst in een basisadvies een beeld geschets van de huidige situatie van het orgel en vervolgens in overleg met de OACD heeft hij de gewenste renovatie beschreven. Daarbij is het huidige orgel qua dispositie een vaststaand gegeven. De renovatie zal zich richten op een verbetering van het pijpwerkbestand tot een harmonisch geheel, het verbeteren van de orgelmechaniek waardoor een betere speelaard ontstaat, alsmede het verbeteren van het hangerwerk van de tongwerken.
De Stichting Vrienden van de Dorpskerk heeft toegezegd de externe financiering van een dergelijke renovatie voor haar rekening te nemen in het kader van het 500-jarig bestaan van de Dorpskerk en het 100-jarig bestaan van het Dorpskerkorgel. Dat is voor het College van Kerkrentmeesters en Kerkenraad reden geweest om in te stemmen met het vragen van offertes voor een mogelijke renovatie, dit onder de uitdrukkelijke randvoorwaarde dat er geen extra middelen vanuit de Hervormde Gemeente beschikbaar komen voor deze activiteiten.
Cees van der Poel is eveneens adviseur geweest bij de plaatsing van het orgel in Carnisse Haven (dat eveneens extern werd gefinancierd).
In de komende tijd zal de OACD o.a. via deze website verslag doen van de verdere ontwikkelingen rondom het Dorpskerkorgel.
De orgeladviescommissie bestaat uit: Tineke van der Meer, Arie van den Berg; Hans van Gelder en Simon Hoek.

Nieuwe concertpiano >>> luister naar de nieuwe piano

Een kleine twintig jaar geleden kocht de Hervormde Gemeente van een gemeentelid een tweedehands Wohlfar piano. Hoewel het instrument vele jaren goede diensten heeft bewezen bleef een lang gekoesterde wens de aanschaf van een nieuwe concertpiano voor de Dorpskerk. Een instrument dat zowel geschikt is voor begeleiding tijdens de erediensten, als ook voor de uitvoering van concerten en andere uitvoeringen in cultureel verband. Dankzij een royale gift van € 5000 van de Stichting Vrienden Dorpskerk en giften van individuele gemeenteleden kon een nieuwe concertpiano worden aangekocht. Het nieuwe instrument (zie foto's) is een staande concertpiano van het kwaliteitsmerk Brodmann. De piano is uitgevoerd in zwarte polyesterlak met afmetingen van 152 cm breed, 132 cm hoog en 60 cm diep. Het klavier omvat 7¼ octaaf (88 toetsen) en heeft 3 pedalen. Dankzij een ingenieus systeem in het instrument wordt de interne klimatologie gereguleerd: niet te vochtig, niet te droog.